এক বৃক্ষ দশপুত্ৰসম

ৰিণু দেৱী

ফটো - উদয়ন বৰঠাকু


প্ৰকৃতিৰ অপৰূপ সৌন্দৰ্য্যৰাজিয়ে মানৱ জাতিক পৃথিৱীৰ জন্মলগ্নৰে পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰি আহিছে। প্ৰকৃতিৰ এই অপৰূপ সৌন্দৰ্য্য আৰু বিস্ময়যুক্ত ক্ৰি্য়া-কলাপত বিমুগ্ধ হৈ আদিম যুগৰে পৰা মানুহে প্ৰকৃতিক বিভিন্ন ধৰনে পূজা-পাতল কৰি আহিছে বুলি বিভিন্ন পৌৰাণিক কাব্যত উল্লেখ আছে। প্ৰকৃতিৰ বিভিন্ন সম্পদ সমূহ সংৰক্ষণৰ এইতো এটি উত্তম আহিলা বুলি ক’ব পাৰি। যিহেতু বৰ্ত্তমান বনাঞ্চল ধ্বংসৰ যিখন ছবি আমি প্ৰতক্ষ্য কৰিছো, এই ধৰ্মীয় প্ৰভাৱৰ কাৰণে অলপ হলেও সংৰক্ষিত হৈ আছে বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। প্ৰাচীন কালৰ পৰা প্ৰচলিত হৈ অহা “বৃক্ষ পূজাও” বৃক্ষ সংৰক্ষণৰ এটি উত্তম উপায় বুলি ক’ব পাৰি। আমি যদি অতি সূক্ষ্ম অনুভূতিৰে পৰ্য্যবেক্ষণ কৰো, আমাৰ চোতালৰ তুলসীজোপাৰ কথাকে ক’ব পাৰো।


“তুলসী দৰ্শণে পুণ্যাং স্পৰ্শনে পাপ নাশনং,

ছা্ঁয়ায়ং সৰ্ব্ব তীৰ্থানি তুলসী ত্বাং নমো নমঃ।”


উক্ত শ্লোক ফাঁকিয়েই তুলসীজোপা দৰ্শনত মনটো পবিত্ৰ হৈ পৰে। ধৰ্মীয় প্ৰতিটো কাৰ্য্যতে তুলসীজোপা অপৰিহাৰ্য্য। যি ঠাইত তুলসীৰ গন্ধ বতাহত প্ৰবাহিত হৈ থাকে সেই অঞ্চলৰ চাৰিওদিশ পবিত্ৰ হৈ থাকে। তাৰোপৰি তুলসীৰ পাত বিভিন্ন ৰোগৰ মহৌষধ বুলি সকলোৰে জ্ঞাত। কাতি বিহুত তুলসী পুলি ৰুই তুলসীৰ তলত মাটি চাকি জ্বলোৱা প্ৰথা সকলোতে আছে। সেই দৃষ্টিৰে লক্ষ্য কৰিলে বৃক্ষ পূজাৰ প্ৰভাৱতে তুলসী প্ৰায় সকলোৱে নিজৰ চোতালত আজিও সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। তুলসীৰ দৰেই আমি সচৰাচৰ দেখিবলৈ পোৱা প্ৰতিজোপা বৃক্ষই একোজোপা ঔষধি গছ বুলি ক’ব পাৰি। আমলখি, শিলিখা, আম, কঠাল, জামু, বকুল, মধুৰী, চন্দন, নীম, অৰ্জুন, খাজুৰী, তেতেলী, অমৰা, ৰুদ্ৰাক্ষ ইত্যাদি ইত্যাদি বহুত